Người thân qua đời: 🙏 15+ điều gia đình cần biết từ tang lễ đến xây mộ

Việc chuẩn bị hậu sự và xây dựng mộ phần không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách thể hiện lòng biết ơn, sự hiếu kính đối với người đã khuất. Mỗi gia đình sẽ có điều kiện, tín ngưỡng và phong tục khác nhau, vì vậy không có một khuôn mẫu áp dụng cho tất cả. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn có thêm kiến thức để chuẩn bị chu toàn và đưa ra lựa chọn phù hợp nhất. Bài viết sẽ gồm 5 phần chia sẻ các bước cơ bản nhất, mời quý vị tham khảo.

PHẦN 1: những việc cần làm ngay sau khi người thân qua đời. 

✅ Giữ bình tĩnh để kiểm tra kỹ và xác nhận tình trạng người mất.

► Hãy sắp xếp luôn có người túc trực bên cạnh 24/24h. Nếu có thể, quây quần bên người mất và tạo không gian yên tĩnh để lắng nghe, nói lời từ biệt và cầu nguyện. Khi có dấu hiệu hoặc nghi vấn người thân đã mất hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất hoặc người có kinh nghiệm để xác định tình trạng người thân.

► Khi xác định chính xác người thân đã mất, hãy làm ngay những việc đầu tiên sau đây. 

• - Chuẩn bị ngay một bộ quần áo mới cho người mất. Việc này có thể chuẩn bị trước nếu có thời gian chuẩn bị.
• - Chuẩn bị một chạu nước ngũ vị hoặc nước rượu gừng để tắm vệ sinh cho người mất, thay quần áo mới. 
• - Lập ngay ban thờ tạm gồm bát hương, lọ hoa và ảnh, nến và hoa quả (thường là nải chuối xanh, tuỳ từng vùng miền) - cái này các đơn vị bán đồ thờ thường có sẵn theo bộ.

✅ Thực hiện các thủ tục và pháp lý

► Thông báo ngay tới UBND xã/ phường nơi cư trú để làm thủ tục khai tử. Theo quy định, hiện nay UBND cấp này phải sẽ tiếp nhận hồ sơ kể cả ngày nghỉ. 

► Họp nhanh gia đình để thống nhất công tác tổ chức. Theo chúng tôi nên cử một người đại diện gia đình đứng ra để làm các việc liên quan và chia đầu việc cho từng người cụ thể, ví dụ ai lo phông bạt bàn ghế, ai lo quan tài áo quan, ai lo phần lễ nghi, thày cúng và kèn trống, ai lo phần an táng, hình thức an táng, lựa chọn nơi an táng.... nếu không có kinh nghiệm, hãy giao việc này cho các công ty dịch vụ tang lễ họ sẽ thay mặt gia đình làm bài bản.

► Thông bao cho họ hàng và các bên liên quan: nên thông báo theo nhóm, mỗi nhóm sẽ báo cho 1 người và nhóm đó sẽ tự động chia sẻ thông tin nhau. Ví dụ nhóm họ ngoại, nhóm họ nội, nhóm đồng niên, nhóm đồng nghiệp, nhóm hàng xóm cũ .... 

✅ Các thủ tục tâm linh và phong thuỷ.

► Tổ chức đi xem thày để lựa chọn ngày giờ an táng, ngày giờ di quan, ngày giờ hạ mộ... theo phong tục địa phương.

► Nếu gia đình bạn quan tâm tới ngày mất, giờ mất, tháng mất có độc hay phạm gì không thì có thể tham khảo BÀI VIẾT SAU của chúng tôi để có thể tự tính sơ bộ trước.

PHẦN II. Tổ chức tang lễ và những nghi thức vùng miền.

✅ Các hình thức an táng phổ biến hiện nay.

► Hoả táng: Đây là hình thức dùng nhiệt để phân huỷ, chỉ giữ lại phần xương cốt đem đi an táng. Đây là hình thức an táng phổ biến nhất hiện nay tuy nhiên vẫn có một số ý kiến trái chiều nên gia đình cân nhắc lựa chọn.

► Địa táng: là hình thức an táng truyền thống, người mất hạ táng xuống đất và thường từ 5 - 7 năm sau sang cát (bốc mộ), chuyển mộ sang vị trí mới.

► Nhất táng: là hình thức an táng 1 lần mãi mãi, cách an táng này đòi hỏi quan tài phải là gỗ tốt (thường là vàng tâm hoặc ngọc am) để đảm bảo bền vững. Hình thức này đòi hỏi diện tích đất phải lớn và xây móng phải tốt.

✅ Những điều cần lưu ý trong tang lễ. Đây là danh mục các điều kiêng kỵ để quý vị tham khảo, trên thực tế điều này còn theo quan niệm vùng miền. Cụ thể

1. Báo tin buồn: thông báo chính xác ngày giờ lễ viếng, hạn chế chia sẻ thông tin chưa chính xác, chưa phải thông tin cuối cùng.
2. Giữ không khí trang nghiêm thi hành lễ, không nói cười ầm ĩ, để điện thoại ở chế độ im lặng, nói nhỏ nhẹ.
3. Không tự ý di chuyển đồ thờ bát hương, di ảnh ...
4. Chọn ngày giờ nhập quan, di quan phù hợp trong đó chi tiết rõ giờ nhập quan, giờ phát tang, giờ di quan, giờ hạ quan.
5. Nên đặt quan tài ở vị trí trang trọng, tránh đặt vào góc nhà hay những nơi ẩm thấp, gần nhà vệ sinh hoặc gần các gương soi lớn.
6. Không nên khocs lóc quá nhiều để nước mắt rơi vào thi thể, khôgn đeo trang sức quá lộng lẫy, không để chó mèo lại gần thi thể người mất.
7. Người thân khi đi sau linh cữu nên giữ thái độ trang nghiêm, tránh ngoảnh đầu nhìn lại quá nhiều để người quá cố yên lòng đi về cõi vĩnh hằng.
8. Khi di chuyển qua các cầu, ngã ba, ngã tư, việc rải tiền vàng mã nhằm mục đích "xin đường" cho vong linh. Cần rải vừa đủ, tránh làm mất vệ sinh môi trường.
9. Người đi tang về nên đốt một bó lá khô (như vỏ bưởi, bồ kết, sả) rồi bước qua bước lại (nam 7 lần, nữ 9 lần) để trừ hơi lạnh và vi khuẩn trước khi tiếp xúc với người trong gia đình.
10. Sau khi từ đám tang về, nên tắm bằng nước ấm (có thể pha lá bưởi, sả hoặc muối) và thay toàn bộ quần áo đã mặc đi viếng.

Lưu ý: Những điều kiêng kỵ trên phần lớn xuất phát từ phong tục tập quán lâu đời và một phần dựa trên yếu tố vệ sinh, sức khỏe thực tế. Tùy thuộc vào vùng miền và tôn giáo (Công giáo, Phật giáo,...), các quy tắc có thể thay đổi linh hoạt. Điều quan trọng nhất vẫn là sự chân thành và tấm lòng tôn kính đối với người đã mất.

PHẦN III. Chuẩn bị mộ phần.

✅ Khi nào nên xây mộ.

► Xây ngay/ xây trước:  Tuỳ quan niệm từng vùng nhưng đa phần hiện nay sẽ phối kết hợp với bên xây dựng mộ đá để làm luôn nếu có thể (thường áp dụng cho người ốm lâu ngày, tiên lượng xấu gia đình đặt mộ trước), tuy nhiên nếu không kịp lắp mộ đúng ngày (thường mộ đá làm mất từ 15-20 ngày) thì ngay khi hạ áo quan xuống hãy tiến hành xây một vài viên gạch để xong dừng lại chờ ngày lắp mộ, điều này được hiểu là đang trong quá trình xây dựng.

► Xây trước 49 ngày hay 100 ngày? Hiện nay có nhiều tranh cãi liên quan tới chủ đề này, cơ bản vẫn phụ thuộc vào quan niệm địa phương của mỗi vùng miền. Theo chúng tôi

• - Khi nào nên xây trước 49 ngày: Theo quan niệm Phật giáo dân gian, 49 ngày là khoảng thời gian hương linh trải qua giai đoạn trung ấm. Nhiều gia đình chọn hoàn thiện mộ trước lễ Chung thất (49 ngày) để người mất sớm có nơi an nghỉ khang trang đỡ lạnh lẽo và cũng để thuận tiện cho phần lễ 49 ngày tại mộ được trọn vẹn. Quan niệm này thường áp dụng khi đất nghĩa trang đã được chuẩn bị sẵn, nền đất ổn định và con cháu ở xa muốn hoàn thành công việc sớm để tránh đi lại nhiều 
• - Khi nào nên xây trước 100 ngày? đây là lễ Tốc khốc cũng là mốc được nhiều người lựa chọn bởi khi này mộ đã ổn định sau thời gian dài chôn cất, đất xung quanh đã lún và gia đình có nhiều thời gian chuẩn bị thiết kế, chất liệu.... cẩn thận hơn.

► Xây sau giỗ đầu hay sau 3 năm? Quan niệm này chủ yếu xuất hiện ở các vùng sâu hoặc quê hương truyền thống liên quan tới việc bố mộ sang cát ngày xưa. Quan niệm này đến nay gần như không còn tồn tại, cũng nên làm mộ sớm tối đa trong vòng 100 ngày để người mất được ấm áp, tránh để quá lâu mộ đã ổn định xong lại đục phá xây dựng.

✅ Lựa chọn vị trí xây mộ và những quan niệm phong thuỷ.

► Tầm long điểm huyệt - là việc rất quan trọng, nó là việc căn cứ vào địa thế sông ngòi núi non để tìm ra nơi tụ khí đất trời để đặt mộ. Trong phong thủy truyền thống, đây được xem là kỹ năng cao cấp nhất, đòi hỏi kiến thức sâu rộng về Loan đầu (địa thế) và Lý khí (quy luật âm dương, ngũ hành). Việc này nên mời thày phong thuỷ, nếu mộ đặt trong khu lăng có sẵn cùng gia tiên thì các thày sẽ lựa chọn hướng đặt tiểu quách tốt nhất cho người mất, giữ tài lộc cho con cháu gia đình bạn. Do đây là chủ đề riêng rất dài, quý vị có thể tham khảo chi tiết tại BÀI VIẾT SAU để tìm hiểu chi tiết cụ thể cho chủ đề này. 

► Kỹ thuật xây dựng - ngoài các yếu tố phong thuỷ gia đình cũng nên đặc biệt quan tâm tới kỹ thuật xây dựng đảm bảo kết cấu chắc chắn phòng tránh lún nứt sau này. Một số tỉnh miền trung thường kiêng kỵ đưa sắt vào móng mộ, tuy nhiên chúng tôi cho rằng nên cân nhắc hoặc đẩy sắt lên phía trên móng và xây tường móng dày hơn, xây gạch đặc để gia cố chịu lực.

✅ Các mẫu mộ đẹp và phổ biến nhất năm 2026

► Mộ đá granite/ mộ đá hoa cương - thiết kế mộ đá sang trọng, hiện đại khoẻ khắn nhưng vẫn uy nghiêm.

► Mộ đá có mái đao, mộ 1 mái, mộ 2 mái, mộ 3 mái - Thiết kế ấm cúng và trang nghiêm, uy linh. 

►  Các mẫu mộ đá trắng/ mộ đá đá cẩm thạch - Biểu tượng của sự thanh khiết và tinh nguyên.

►   Các mẫu mộ đá lục lăng - mẫu mộ biểu trưng cho tính hiệu quả phân tán tà khí theo phong thuỷ.

►  Tổng hợp các mẫu mộ đá tròn -- Mẫu mộ thực sự mang lại nguồn năng lượng tốt, xua tan tà khí và hấp thụ sinh khí.

► Tổng hợp các mẫu mộ đá mái vòm. Kiểu dáng mộ là sự kiết hợp giữa cổ điển và hiện đại, trang trọng, nhẹ nhàng mà vẫn trang nghiêm.

► Tổng hợp các mẫu mộ đá dáng bành - Sự sáng tạo trong thiết kế mộ đá, kết hợp các yếu tố Thiên Địa Nhân trong phong thuỷ vào văn hoá tâm linh.

PHẦN IV. PHONG THỦY

✅ Kích thước phong thuỷ và thước lỗ ban

► Vai trò của thước lỗ ban: Trong thi công và thiết kế tâm linh đặc biệt xây dựng mộ phần cho người mất thì thước lỗ ban là một công cụ không thể thiếu, đây là bộ thước phong thuỷ quy định các khoảng cung đẹp và cung xấu. Thước lỗ ban có ba loại ứng dụng cho từng loại hình công việc. Cụ thể.

• - Thước lỗ ban loại 52.2cm (520mm). Đây là bộ thước dùng cho xây dựng dân dụng, áp dụng đo các loại hạng mục như ô cửa sổ, giếng trời, cửa đi lại, các khung ô kính.... các phần nổi bên ngoài của xây dựng dân dụng. 
• - Thước lỗ ban loại 42.9cm (429mm). Là bộ thước dùng cho đo nội thất và đồ dùng như giường bàn tủ ghế, kệ bếp, bậc cầu thang.  
• - Thước lỗ ban loại 38.8cm (380mm). Là thước chuyên dùng cho tâm linh còn có tên gọi khác là thước Đinh Lan, thước này chuyên dùng đo kích thước các hạng mục như đồ thờ, mộ phần, kệ thờ, ban thờ, câu đối hoành phi, các lư hương, đèn đá, bàn lễ, cột cổng... các công trình tâm linh. 

► Một số kích thước lỗ ban phong thuỷ tiêu chuẩn phổ biến.

✅ Chiều sâu huyệt là bao nhiêu.

► Các tầng đất phổ biến hiện nay: có ba tầng đất chủ yếu, tầng phù thổ là tầng đất rác, đất mượn hoặc đất do mưa gió trôi qua đọng lại. Tầng thứ 2 là đất huyệt thổ chính là tầng đất ổn định nhưng chưa có nhiều sinh khí, tầng này vẫn còn nhiều tạp chất ngấm xuống từ mặt đất. Tầng thứ 3 là thực thổ, đây là tầng lý tưởng để đặt huyệt mộ.

► Chiều sâu lý tưởng cho huyệt mộ là bao nhiêu? 

• - Chiều sâu thông thường: Tuỳ từng vùng địa chất nhưng thông thường từ 80 đến 120cm là tới tầng đất đẹp. Tuy nhiên, trên thực tế có nơi phải đào tới 1.8m nhưng cũng có nơi chỉ 50-60cm đã đạt yêu cầu. 
• - Kinh nghiệm đào huyệt mộ: (1) nên đào sâu tối thiểu 80cm để xương cốt không bị nóng do ánh mặt trời, điều này giúp xương cốt được bền vững và tránh bị xói mòn do mưa, (2) nên đặt tiểu quách ở tầng giữa thực thổ và huyệt thổ (50/50) để đảm bảo có đủ âm đủ dương hài hoà và (3) khi đào tới độ sâu đất thịt, dùng tay nắm chặt nắm đất lại nếu buông tay ra nắm đất vẫn còn khuôn không vỡ nát thì đã tới tầng đạt yêu cầu, nơi có sinh khí tốt nhất. 

✅ Mầu sắc và mệnh người mất. 

Chọn mầu sắc mộ dành cho người mất là một khái niệm cơ bản trong phong thuỷ trong đó chọn các mầu tương sinh với mệnh của người mất, tránh chọn mầu tương khắc (theo bảng dưới đây). Tuy nhiên, do đá tự nhiên không sẵn mầu nên theo chúng tôi khái niệm này chỉ là tương đối.

PHẦN V. Nghi lễ và việc cần làm sau xây mộ.

✅ Nghi lễ động thổ. Đây là nghi lễ xin phép người mất và thần linh trong khu vực để động thổ đào đất xây dựng. Nghi lễ này thường đơn giản, do chủ nhà tự thực hiện gồm ba phần nghi lễ tại nhà, tại mộ và nghi lễ tại miếu thờ chung. Chi tiết xin tham khảo vài viết khác của chúng tôi ở một chủ đề chuyên sâu khác TẠI ĐÂY.

✅ Nghi lễ hoàn công hàn long mạch. Nghi lễ này phức tạp hơn lễ động thổ từ vật lễ sắm sanh cho tới kinh pháp và thày. Nghi lễ này buộc phải thực hiện bởi các thày pháp hoặc các thày chùa có kiến thức và kinh nghiệm. Lễ này mang ý nghĩa bồi hoàn các long mạch bị đứt trong quá trình thi công cũng như cảm ơn và tạ lễ thành linh, các vong linh xung quanh đã bị làm phiền trong quá trình xây dựng. Sau nghi lễ này tuyệt đối không được sửa chữa động vào mộ nữa. 

✅ Bảo dưỡng chăm sóc mộ phần. Bảo dưỡng chăm sóc mộ phần sau lắp đặt rất quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng và thẩm mỹ ngôi mộ. Các công việc cần làm chủ yếu là 

• Sử dụng dụng dịch nhẹ (nước rửa bát, nước lau kính) để làm sạch bề mặt mộ, không dùng các hoá chất tẩy rửa mạnh để làm vì có thể gây ố bề mặt đá.
• Tỉa cây, cắt cỏ, dọn vệ sinh sạch lối đi, vệ sinh đồ thờ và bỏ hoa cũ đi
• Kiểm tra các hạng mục để kịp thời phát hiện sớm các hư hỏng nếu có  

PHẦN VI: Kinh nghiệm lựa chọn mộ đá bền vững, chắc chắn. 

Hiện nay trên thị trường có nhiều sản phẩm mộ đá đen bị nhuộm màu, bị bạc bị bạc sau một vài năm thậm chí bị om nứt do sử dụng đá kém chất lượng. Chúng tôi xin chia sẻ một vài kinh nghiệm.

► Chọn các đơn vị lớn, nhiều nhà xưởng: Các đơn vị lớn thường đầu tư nhiều, họ luôn làm các sản phẩm tốt để giữ uy tín. Làm tại đây sẽ yên tâm hơn. 

► Nghe tiếng kêu của đá để xác định độ tuổi: Đá già thì khi va hai viên đá vào nhau tiếng kêu sẽ thanh, vang xa. Nếu đá bị om nứt, bị xử lý keo gắn (tiếng kêu sẽ bị đứt quãng không vang) hoặc đá non (tiếng kêu sẽ đục và ngắn). 

► Kiểm tra xem đen tự nhiên hay nhuộm mầu: dùng khăn ẩm tẩm một số chất tẩy rửa mạnh (xăng, cồn, vim tẩy....) và lau kỹ mặt đá (lưu ý lau chỗ khuất, không lau lên bề mặt chính) nếu khăn có mầu đen chính tỏ đá đã nhuộm và bị thôi mầu, ngược lại là đá đá đánh bóng tự nhiên.

► Không sử dụng đá nổ mìn bởi đá này đã bị om do dư chấn thuốc nổ, không sử dụng đá ở những mỏ mới khai thác bởi đây là lớp đá bìa (ngoài) bị tác động của nắng mưa hạng ngàn năm nên đã lão hóa (nên sử dụng đá ở mỏ cũ đã khai thác được vào sâu trong lòng núi)....

PHẦN VII: Datunhiennb - đơn vị tư vấn thiết kế mộ đá uy tín.

Công ty Cổ phần Đá tự nhiên NB được thành lập bởi nhóm nghệ nhân tại làng đá truyền thống Ninh Vân - Ninh Bình. Chúng tôi có trụ sở chính tại Hà Nội, giấy phép kinh doanh số 0108652441 do Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hà Nội cấp. Trải qua nhiều năm hoạt động, hiện nay chúng tôi có hệ thống văn phòng nhà xưởng ở khắp ba miền tổ quốc gồm Hồ Chí Minh, Bình Định, Đà nẵng, Thanh hoá, Ninh Bình và trụ sở Hà Nội. Chúng tôi chuyên sản xuất mộ đá cao cấp và các sản phẩm đá khối khác như tượng đá, lăng mộ đá, con giống đá, đá lát, đá xây dựng, đá nội thất... và các phẩm đá ngoại thất như biển hiệu đá, hàng rào đá, biệt thư lan can đá... Hãy liên hệ qua Hotline của chúng tôi để được tư vấn thiết kế miễn phí.